Toen...

1813: een nationale mythe?

In samenwerking met de Faculteit der Geesteswetenschappen

Lezing/College

Een gesprek over de vraag hoe de gebeurtenissen van 1813-1815 ('de vestiging van de Oranjemonarchie') het beste herdacht zouden kunnen worden in 2013-2015. Met Henk te Velde, Paul Knevel en Matthijs Lok. Moderator is Marleen Rensen.

Na een ballingschap van ruim achttien jaar landde de Prins van Oranje op 30 november 1813 op het strand van Scheveningen. In de woelige jaren 1813-1815 werd vervolgens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder koning Willem I gevestigd.

In 2013-2015 wordt het ontstaan van het Koninkrijk op nationale schaal herdacht als het begin van het Nederlandse moderne democratische bestel. De verhouding tussen deze officiële herdenking en de geschiedwetenschap is echter problematisch. Enerzijds zorgt de herdenking van 1813-1815 voor veel aandacht voor een periode de doorgaans niet in de publieke en wetenschappelijke aandacht staat. Anderzijds staat de officiële visie op '1813' als een nieuw begin van onze moderne democratie op gespannen voet met een deel van het wetenschappelijk onderzoek naar deze periode die juist de continuïteit met de voorgaande Bataafse en Napoleontische verleden benadrukt. Ook kunnen grote vraagtekens gesteld worden bij het democratische gehalte van het bewind van Willem I en de expliciete relatie die gelegd worden tussen de democratie en de Oranjemonarchie.

De vraag in het debat is welke rol de geschiedwetenschap moet aannemen: de afzijdige rol van kritische observator of juist de positieve benadering van de participerende wetenschapper? Bredere vragen die in het debat aan de orde kunnen komen is de vraag in hoeverre '1813' een nationale mythe vormt en wat de beste wijze is om de vestiging van het koninkrijk te herdenken.

Matthijs Lok

Matthijs Lok studeerde Europese geschiedenis aan de Universiteiten van Liverpool (GB), Leiden en Yale (VS). In 2009 promoveerde Lok aan de UvA op het proefschrift 'Windvanen. Napoleontische bestuurders in de Nederlandse en Franse Restauratie, 1813-1820'. Sinds 2006 doceert hij bij de opleiding Europese Studies, vanaf 2009 als universitair docent Moderne Europese Geschiedenis. Hij doet onderzoek naar de politieke en intellectuele geschiedenis van Europa (in het bijzonder van Frankrijk en Nederland) en politieke herinneringen in de Achttiende en Negentiende eeuw. Eerder mengde Lok zich in het NRC Handelsblad in de publieke discussie over de herdenking van 1813.

Henk te Velde

Henk te Velde (1959) is hoogleraar vaderlandse geschiedenis in Leiden. Hij publiceerde boeken over onder meer Nederlands nationalisme, politiek leiderschap en politieke tradities. Hij is lid van het nationaal comité 200 jaar koninkrijk.

Paul Knevel

Paul knevel is als historicus verbonden aan de Opleiding Geschiedenis van de UvA. Hij is de coördinator van de Master Publieksgeschiedenis en publiceert regelmatig over historische onderwerpen voor een groot publiek. Hij is als redacteur verbonden aan The Public Historian, het belangrijkste Amerikaanse vaktijdschrift op het gebied van de publieksgeschiedenis.

Marleen Rensen

Marleen Rensen is universitair docent Moderne Europese Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zij promoveerde in 2008 aan diezelfde universiteit op het proefschrift Lijden aan de tijd. Franse intellectuelen in het interbellum (dat in handelseditie is verschenen bij Aspekt, 2009). De laatste jaren publiceert zij met name over de contacten tussen Franse en Duitse intellectuelen in de periode 1870-1945, alsook over schrijversbiografieën waarin ‘Europese levens’ beschreven worden.

http://www.spui25.nl/programma/item/16.05.13---1813-een-nationale-mythe.html